Play Therapy Θεραπευτικό Παιχνίδι
Μια θεραπευτική προσέγγιση για να εκφράσουν τα παιδιά τον κόσμο τους. Μέσα από την αλληλεπίδραση και το ελεύθερο παιχνίδι, τα βοηθάμε να "δουλέψουν" δύσκολα συναισθήματα, να ανακουφιστούν από το άγχος και τις φοβίες, βρίσκοντας την ισορροπία τους.
Πώς λειτουργεί η μέθοδος
Η παιγνιοθεραπεία εστιάζει στο παιδί και το παιχνίδι γίνεται η κύρια γλώσσα επικοινωνίας και ίασης. Σε έναν ασφαλή χώρο, τα παιδιά ενθαρρύνονται να εκφράσουν συναισθήματα και να επεξεργαστούν εμπειρίες με δημιουργικό τρόπο.
Παρέχοντας ένα ελεύθερο και ασφαλές περιβάλλον με σαφή όρια, δίνεται στο παιδί πλήρης ελευθερία να εκφραστεί:
Σωματικά
Λεκτικά
Μέσω των παιχνιδιών &
των υλικών παιχνιδιού
Υλικά Παιχνιδιού
Στο "δωμάτιο παιχνιδιού", το παιδί μπορεί να κινηθεί ελεύθερα. Να πει και να κάνει σχεδόν οτιδήποτε θέλει να πει ή να κάνει. Τα όρια είναι τα ελάχιστα δυνατά, αλλά τόσα όσα είναι απαραίτητα για να εγγυηθούν ασφάλεια και προβλεψιμότητα.
Ορισμένες γωνιές δίνουν χώρο για ηρεμία και συναισθηματική ρύθμιση (fidget toys, βιβλια, μαξιλάρες)
Στην διάθεση & την ευχέρεια του παιδιού βρίσκονται υλικά για συμβολικό παιχνίδι, αλλά και καλλιτεχνική έκφραση.
Μπορεί να επιλέξει να εκφραστεί στο κουκλόσπιτο ή με γαντόκουκλες κουκλοθεάτρου.
Να σχετιστεί με λούτρινα και "μωρά". Να τα φροντίσει, να τα προστατέψει αλλά και να μαλώσει μαζί τους για κάτι που το ζορίζει.
Να δώσει ηρωική μάχη με όπλα και σπαθιά, να πολεμήσει τους κακούς και να βγάλει την έντασή του πλαισωμένα με ασφάλεια.
Μπορεί να στήσει έναν ολόκληρο μικρόκοσμο στον δίσκο με την άμμο και τις μινιατούρες. Έναν κόσμο που εκείνο ορίζει συνειδητά αλλά και μέσα από το ασυνείδητό του.
Μπορεί να εκφραστεί μέσα από ζωγραφική, να κάνει κατασκευές, Στο τέλος να επιλέξει να φυλάξει ή να πετάξει ό,τι έφτιαξε. Να καμαρώσει ή να σκίσει το χαρτί. Να προσπαθήσει ξανά, μέσα σε ένα κλίμα πλήρους αποδοχής.
Το παιδί μπορεί να επιλέξει να δουλέψει με τον πηλό, ένα υλικό πλούσιο αισθητηριακά, που μπορεί να προσφέρει βαθιά γείωση και επαφή με τα συναισθήματά μας.
Μουσικά όργανα δίνουν την ευκαιρία για συντονισμό, μη λεκτική επικοινωνία, ρυθμό αλλά και ξέφρενη χαρά
Υλικά ανοικτού τύπου, όπως πολύχρωμα μαντίλια και χαρτόνια, περιμένουν να γίνουν σπηλιές, φωλιές, σύνορα, γέφυρες, καταφύγιο ή όχημα για μακριά. Ό,τι κι όποτε χρειαστεί το παιδί να είναι.
Οφέλη
Καθώς το παιδί καθοδηγεί το παιχνίδι και εκφράζεται ελεύθερα μέσω συμβολισμού, βρίσκει έναν ασφαλή τρόπο να επαναλάβει και να επεξεργαστεί δύσκολες εμπειρίες και να ενισχύσει την ψυχική του ανθεκτικότητα
- μειώνεται η υπερδιέγερση των συστημάτων απειλής,
- αυξάνεται η δυνατότητα του προμετωπιαίου φλοιού να συμμετέχει στη ρύθμιση της συμπεριφοράς,
- ενισχύονται οι νευρικές συνδέσεις που υποστηρίζουν την αυτορρύθμιση.
Το παιχνίδι βοηθά το παιδί να «δανειστεί» τη συναισθηματική ρύθμιση που προσφέρει η θεραπεύτρια μέχρι να μπορέσει να την αναπτύξει μόνο του.
Σκοπός της θεραπευτικής διαδικασίας δεν είναι οι έτοιμες λύσεις - είναι να βοηθήσουμε το παιδί να βοηθήσει τον εαυτό του.
Αποτελέσματα
Διαχείριση άγχους & τραυματικών εμπειριών:
Μέσα από το παιχνίδι, το παιδί εκφράζει και "δουλεύει" δύσκολα συναισθήματα που δεν μπορεί να πει με λόγια. Έτσι, μπορεί να ανακουφιστεί από το άγχος και τις φοβίες, βρίσκοντας την ισορροπία του.
Ισχυρότερες Σχέσεις & Κοινωνικότητα
Η συστηματική συμμετοχή της οικογένειας στη θεραπευτική διαδικασία δυναμώνει τους οικογενειακούς δεσμούς. Το παιδί αναπτύσσει ένα βαθύ αίσθημα ασφάλειας και μαθαίνει να σχετίζεται πιο εύκολα και υγιώς με τους γύρω του.
Αυτοπεποίθηση & Συναισθηματική Ρύθμιση: Το παιχνίδι βοηθά το παιδί να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του, να πιστέψει στις δυνάμεις του και να νιώσει ότι μπορεί να τα καταφέρει.
Πρόοδος στο σχολείο: Σε παιδιά που αντιμετωπίζουν σχετικές δυσκολίες, η παιγνιοθεραπεία μπορεί να φέρει μετρήσιμα αποτελέσματα στη σχολική τους παρουσία και τις γενικές τους επιδόσεις.
Συχνές Ερωτήσεις
Γιατί είναι σημαντικό το παιχνίδι;
Το παιχνίδι είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα παιδιά γιατί συνδέεται άμεσα με τη νευροπλαστικότητα, δηλαδή την ικανότητα του εγκεφάλου να αλλάζει και να αναδιοργανώνεται μέσα από τις εμπειρίες. Κατά την παιδική ηλικία, ο εγκέφαλος μαθαίνει πιο αποτελεσματικά όταν η μάθηση είναι βιωματική, συναισθηματικά σημαντική και ενεργητική, όπως στο παιχνίδι. Στην παιγνιοθεραπεία η "μάθηση" αφορά την διαχείριση των προβλημάτων, την ανθεκτικότητα, την συναισθηματική νοημοσύνη.
Τι στοιχεία έχουμε ότι λειτουργεί;
Η διαδικασία υποστηρίζεται μεταξύ άλλων και από δομημένη αξιολόγηση, με εργαλεία όπως το Goodman’s SDQ πριν και μετά τη θεραπεία, ώστε να υπάρχει εικόνα της προόδου και των αναγκών του παιδιού. Τα στοιχεία αυτα συλλέγονται (ανώνυμα) σε διεθνή βάση δεδομένων της Play Therapy International κι έχει καταγραφεί βελτίωση για 7 στα 10 παιδιά, σταθερά τα τελευταία 20 χρόνια. Συγκεκριμένα:
- Το 2017, στην πρώτη έκθεση αποτελεσμάτων δωδεκαετίας: θετική μεταβολή SDQ μετά την παρέμβαση στο 72-74% των περιπτώσεων.
- Από το 2019 και έπειτα, (επιπλέον δείγμα 50.000 περιπτώσεων), η ψυχική υγεία και η ευημερία των παιδιών βελτιώθηκαν στο 72% των περιπτώσεων
- Βελτίωση στο 82% για τα παιδιά που παρουσίαζαν το υψηλότερο επίπεδο αναγκών κατά τη στιγμή της παραπομπής τους.
Είναι αποτελεσματική για όλα τα παιδιά;
Ναι, βοηθά παιδιά κάθε ηλικίας (αλλά κατά περίπτωση ακόμα και ενήλικες), προσφέροντας μια μη λεκτική διέξοδο για συναισθήματα που συχνά οι λέξεις από μόνες τους δεν αρκούν για να περιγράψουν. Το μοντέλο είναι ιδιαίτερα δομημένο για την θεραπεύτρια/τον θεραπευτή, αλλά δίνει την αίσθηση ότι είναι εντελώς φυσικό και ρευστό για το παιδί, χαρτογραφώντας την πρόοδό του μέσα από ένα προσεκτικά παρακολουθούμενο πλαίσιο.
Πόσο διαρκεί συνήθως η παρέμβαση;
Η διάρκεια ποικίλλει ανάλογα με τις συνθήκες. Η βασική ελάχιστη διάρκεια είναι 12 εβδομαδιαίες συναντήσεις (όπου μεσολαβεί και μια ενημερωτική συνάντηση με τους γονείς). Κατόπιν, επαναξιολογούμε την εξέλιξη και τις ανάγκες του παιδιού.
Χρησιμοποιούνται άλλα μέσα εκτός από το ελεύθερο παιχνίδι;
Η προσέγγισή μου είναι η Ολοκληρωμένη Συνθετική Παιγνιοθεραπεία (της Monica Jephcott), η οποία συνδυάζει
• Παιγνιοθεραπεία με επίκεντρο το παιδί (μη κατευθυντική).
• Θεωρία προσκόλλησης
• Θεραπεία Gestalt και γνωστικές-συμπεριφορικές αρχές
• Νευροβιολογία και ανάπτυξη του παιδιού
Βασι κό χαρακτηριστικό της προσέγγισης είναι μια εργαλειοθήκη δημιουργικών μέσων, που επιτρέπουν στο παιδί να επικοινωνεί τις υποσυνείδητες ανησυχίες του χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά σε λέξεις.
• Παιχνίδι αμμοδόχου & Πηλός: Για απτική γείωση και δημιουργία τρισδιάστατων κόσμων.
• Δημιουργικές Τέχνες: Σχέδιο, ζωγραφική και μουσική.
• Παιχνίδι ρόλων και μαριονέτες: επιτρέπει στο παιδί να προβάλει τις συγκρούσεις του με ασφάλεια σε φανταστικούς χαρακτήρες.
• Θεραπευτικές Ιστορίες: Χρήση μεταφορών για την ανάδειξη λύσεων στις δυσκολίες του παιδιού στην πραγματική ζωή.
• Δημιουργικός οραματισμός: Χρήση καθοδηγούμενων νοητικών εικόνων που βοηθούν το παιδί να ανακουφιστεί από το άγχος και να βρει εσωτερική δύναμη.